Havayolu taşımacılığında kuru buz tehlikeli midir?

Havayolu taşımacılığında kuru buz tehlikeli midir?

Karbonik asit gazı, Katı Karbondioksit veya Kuru Buz olarak adlandırılan kimyasal maddenin moleküler formulü CO2, moleküler ağırlığı 44.01 g/mol, görünümü renksiz erime noktası -57ºC, kaynama noktası -78ºC, viskozitesi 0.07 cP, asitlik ( pK3 ) değeri ise 0.07 ve 10.33 olup quartz sınıfı kristal bir yapıya sahiptir.

Kuru buzun Materyal Güvenlik Bilgi Formu, Boğucu ve tahriş edici özelliği olduğunu söylese de Kuru Buz dondurucu özelliği sebebiyle bozulabilir tipteki nesneler veya maddeler ile beraber kullanılır.

Kuru Buzu elde etmek için yapılan ilk iş, karbondioksit gazını sıvı hale dönüştürmektir. Bunu yapabilmek için yüksek basınç ve düşük sıcaklık gerekir. Kuru Buz ılık veya sıcak suya konulursa, havanın ortamında sis etkisi meydana gelir. Bunun nedeni, katı-gaz faz geçişi dediğimiz süblimleşmedir. Süblimleşen Kuru Buz ortamdaki ısıyı ve Oksijeni emer ve hava içerisinde bulunan su moleküllerini soğutur bunun sonucu olarak da ortamda ağır hareket eden bir sis bulutu görülür.

Kuru Buz, tehlikeli madde olmayan ( Örneğin : Dondurma v.b ) bir bozulabilirin yanında, soğutucu olarak ve kabinde seyahat eden yolcu başına 2.5 kg ( 5 Lb ) geçmeyecek miktarda taşınabilir.

İçinde bulunduğu paketin kurallara göre CO2 gazının dışarı çıkmasına izin vermeyecek yapıda ( geçirgen ) olması gerekmektedir. Kontrol edilmiş ( Kayıtlı Bagaj ) bagajda olması durumunda Taşıyıcının ( Havayolunun ) onayı gereklidir. Ayrıca 2007 yılı Uluslar arası Hava Taşımacıları Birliği ( IATA ) nin almış olduğu kararla “Kayıtlı ve/veya Kontrol Edilmiş Bagajda” Kuru Buz olduğunda “DRY ICE” veya “CARBON DIOXIDE, SOLID” yazılarak ve taşınan Kuru Buz’un 2.5 kg veya daha az olduğunu gösterecek şekilde aşağıdaki şekilde işaretlenmelidir.

Kuru Buz’un kendisinin veya soğutucu olarak diğer maddelerin beraberinde yüklenmesi sırasında, Taşıyıcı ( Havayolu ) uçak tipi, havalandırma oranı, paketleme talimatı ve yükleme özelliği ve de aynı kompartmanda canlı hayvan olup olmaması gibi faktörlerin göz önünde bulundurulması ve gerekli önlemlerin buna göre alınması gereklidir. Kuru Buz yükleme miktarları ve prosedürleri taşıyıcıdan taşıyıcıya değişmektedir.

Airbus A319, A320, A321, A330 ve A340 tipi yolcu uçaklarında, taşınabilecek maksimum “Kuru Buz” miktarları havalandırma sistemi bulunan kargo bölümleri ( cargo holds ) için IATA DGR 4.2 Listeleri, mavi sayfa limitleri gereği 200 kg’dır. Bulk ( Rear ) kargo kompartmanı bulunan A340 uçaklarının arka 3 numaralı bölümünde “Havalandırma” sistemi yoktur bu sebeple burada Kuru Buz taşınmamalıdır. Ön ve Bulk bölümlerinde ise havalandırma sistemi mevcuttur.

Kargo taşımacılığında Kuru Buz yüklenmiş uçakların kargo kompartmanlarına girmeden önce yeterli şekilde havalandırılmış olunduğundan emin olunmalıdır. Havalandırılmamış kompartmanlar için %100 oksijen kullanımı gerekmektedir.

Yeterli havalandırma yapılamayan uzun uçuşlarda Kuru Buz taşımak risklidir. IATA DGR 2007 yılı kurallarına göre, Kargo Kompartmanlarında Kuru Buz taşınması sırasında uçuş ekipleri bilgilendirilmelidir. Taşıma esnasında kompartmanlarda bulunan Kuru Buz miktarı ile kabinde taşınan Kuru Buz miktarı mutlaka beraberce dikkate alınmalıdır.

IATA DGR 2007 kurallarına göre Kuru Buz’un kargo ve yolcu uçaklarında taşınması hususunda, UN1845, Katı Karbondioksit ( Kuru Buz ), Yolcu ve Kargo Uçaklarında, Paket başına düşen net miktar maksimum 200 kg ve 904 nolu paket talimatı ile A48, A151 özel şartları ve de son olarak Taşıyıcı ve Ülke Kuralları kesinlikle gözden kaçırılmamalı, tüm paketler paket grup III özelliğinde UN tipinde olmalıdır.

Kaynak: Airporthaber

Bir önceki yazımız olan Havayolu Ulaşımının Gelişimi ve Tarihçesi başlıklı makalemizde

Havayolu Ulaşımının Gelişimi ve Tarihçesi hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: